JFC Polska przegrała z lektorem: głos AI w reklamie bez zgody

Sąd Okręgowy w Warszawie w wyroku z 13 listopada 2026 roku uznał, że reklama z głosem wygenerowanym przez AI, łudząco podobnym do głosu lektora Jarosława Łukomskiego, naruszyła jego dobra osobiste. Najważniejszy wniosek dla rynku: odpowiedzialność poniosła spółka, która opublikowała spot z głosem AI. Z dostępnych relacji nie wynika, by wyrok przesądzał o odpowiedzialności dostawcy narzędzia. Wyrok jest nieprawomocny, więc to na razie sygnał z pierwszej instancji, ale pierwszy taki w Polsce.

Co orzekł sąd

Sprawa toczyła się przed Wydziałem Własności Intelektualnej od końca stycznia 2026 roku. Dotyczyła reklam przydomowych oczyszczalni ścieków spółki JFC Polska. Według relacji Wirtualnemedia.pl nagrania powstały bez wiedzy i zgody lektora. Sąd uznał je za deepfake.

Sędzia Sylwia Wit vel Wilk wskazała, że kluczowe jest to, czy odbiorca może uznać wygenerowaną wypowiedź za prawdziwą wypowiedź danej osoby. Według rp.pl podkreśliła ona, że problemem nie jest samo naśladownictwo, lecz generowanie treści, których naśladowany człowiek nigdy nie wypowiedział, a które mogą zostać odebrane jako autentyczne.

Drugi ważny element: ochrona obejmuje głos każdego człowieka, bez względu na jego rozpoznawalność. Sąd nie przyjął argumentu pełnomocników Łukomskiego o szczególnym głosie premium, jak podaje RMF24. Dla marek oznacza to, że ryzyko dotyczy także głosów osób nieznanych szerokiej publiczności.

Kto odpowiada za narzędzie

Na rozprawie 13 listopada sąd przesłuchał grafika JFC Polska, który przygotowywał reklamy. Według Wirtualnemedia.pl, powołującego się na serwis PolscyLektorzy.pl, świadek wskazał narzędzie firmy ElevenLabs. Z relacji PAP wynika, że korzystał z biblioteki gotowych głosów AI i zmieniał m.in. tempo mówienia oraz emocje. Powstawały narracje po polsku, czesku, słowacku i węgiersku.

Wirtualnemedia.pl zastrzega, że samo użycie platformy nie przesądza, jak powstał model głosu ani czy użyto nagrań Łukomskiego bez zgody. Relacje mediów różnią się zresztą opisem narzędzia: PAP pisze o narzędziach polskiej firmy specjalizującej się w modelach głosowych, bez podania nazwy. Z dostępnych relacji nie wynika, by wyrok rozstrzygał tę kwestię.

Pełnomocnicy lektora argumentowali, że regulamin dostawcy zrzuca odpowiedzialność na użytkowników, więc za weryfikację materiałów odpowiadała JFC. Tak relacjonuje PAP. Sąd w większości przyjął stanowisko powoda, choć pisemne uzasadnienie nie jest jeszcze znane. Tomasz Bartos z banku głosów Mikrofonika zapowiedział kroki prawne wobec ElevenLabs i wezwał firmę do ujawnienia, jak przetwarza cyfrowe głosy twórców. Na razie to tylko zapowiedź, bez pozwu.

Liczby z wyroku

Dane pochodzą z relacji Wirtualnemedia.pl i rp.pl:

• 30 tys. zł zadośćuczynienia wraz z odsetkami oraz 17 280 zł odszkodowania, czyli łącznie ponad 47 tys. zł, plus koszty procesu.
• W pozwie lektor żądał 50 tys. zł zadośćuczynienia i 102 tys. zł z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia. Sąd przyznał mniej m.in. z powodu wątpliwości co do sposobu wyceny strat.
• Przeprosiny: 45 dni na profilu firmy na Facebooku, 14 dni na jej stronie i na portalu Wirtualnemedia.pl.
• Usunięcie wszystkich materiałów z głosem i zakaz ich dalszego używania.

Strona pozwana kwestionowała ustalenia o podobieństwie głosów. Przedstawiła prywatną ekspertyzę liczącą 422 strony, której autor podważał metodologię części badań. Według rp.pl prezes JFC Polska Mirosław Majewski wskazywał, że w reklamie nie użyto imienia, nazwiska ani wizerunku lektora. Pełnomocnicy spółki mają po rozmowie z klientem zdecydować o dalszych krokach.

Zasądzone kwoty nie są wysokie. Koszt reputacyjny może być wyższy: przeprosiny na portalu branżowym oraz na stronie i Facebooku marki działają jak publiczna informacja o naruszeniu.

Co to oznacza dla marketerów w Polsce

To orzeczenie sądu pierwszej instancji w jednej sprawie. Może zostać zmienione w apelacji i nie wiąże innych sądów. Mimo to pokazuje, że sąd ocenia, czy odbiorca może uznać wygenerowaną wypowiedź za autentyczną. Wynika z niego też, że za spot odpowiada publikująca go firma. Konkretne kroki, po konsultacji z prawnikiem:

• Marki: sprawdź, skąd pochodzą głosy w spotach, wideo i materiałach sprzedażowych generowanych narzędziami AI. Jeśli głos przypomina znaną osobę, wstrzymaj publikację do wyjaśnienia.
• Agencje i domy produkcyjne: dopisz do umów z klientami oświadczenia o źródle głosu i podział odpowiedzialności. Wymagaj od dostawców i freelancerów informacji, czy użyto biblioteki głosów, klonowania, czy nagrania lektora z licencją.
• Umowy z lektorami: zapisz zgodę na tworzenie cyfrowego modelu głosu osobno od zgody na samo nagranie, z zakresem, czasem i wynagrodzeniem. Łukomski mówił w komentarzu po wyroku, że po jego głos nie powinno się sięgać bez pytania o zgodę, stawkę i rodzaj treści.
• Regulaminy narzędzi: przeczytaj, kto według dostawcy odpowiada za wygenerowany materiał. Regulamin z odpowiedzialnością po stronie użytkownika może oznaczać, że ryzyko spoczywa na reklamodawcy. Taką argumentację przedstawiali pełnomocnicy lektora.
• Audyt archiwum: przejrzyj działające kampanie, zwłaszcza lokalne wersje językowe tworzone szybko i tanio.

O innej linii ryzyka, czyli reklamach z podobizną znanych osób i etykietach AI, piszemy w tekście Google Ads: etykieta AI nie chroni reklam z podobizną gwiazd. Obowiązki oznaczania treści syntetycznych omawia nasz przewodnik po AI Act w reklamie. Wyrok dotyczy dóbr osobistych, więc jest odrębnym zagadnieniem od tych regulacji.

Podsumowanie

Sąd uznał, że głos jest dobrem osobistym każdego człowieka, a reklama z jego syntetyczną kopią bez zgody może naruszać to dobro. Wyrok z 13 listopada 2026 roku jest nieprawomocny, a pisemne uzasadnienie dopiero się pojawi. Dla marek i agencji praktyczny wniosek jest prosty: pochodzenie głosu w materiale AI trzeba umieć udokumentować, zanim spot trafi do emisji.